سیره عملی و رفتاری

موضع امام عسکری در مساله غیبت

بر روی « الله » موضع امام (ع) در آماده کردن مساله غیبت امام عسگری (ع) که بوضوح میدید که اراده الهی برای ایجاد دولت
زمین، و در بر گرفتن همه جهان انسانیت و گرفتن دست مستضعفاندر زمین-تا خوف آنان به امنیتخاطر تبدیل گردد، و خدای را
عبادت کنند، و هیچ چیز را شریک او نگیرند -… بر این تعلق گرفته است که فرزندش غیبت کند. او میدانست که هموار کردن
راه غیبت فرزندش بر عهده اوست و اینکار ازین روست که بشر به ادراک و معرفتحسی عادت کرده است و برایاین انسان که
فقط چنین میاندیشد، دشوار است که به تفکر وسیع دست زند. محیط امام (ع) که محیطی فاسد و منحرف بود و سطح روحی آن
پائینآمده بود، نمیتوانست تا ژرفای این ایمان، بالائی گیرد و به بلندای این تفکردستیابد.بخصوص که غیبت امام رویدادی بود
که در تاریخ امت، مانندی نداشت.سخنان معجزه آسای پیشین و نصوص فراوان و پیاپی، به آمدن مهدی (ع) بشارت میداد و درین
مورد روایات متواتر و صحیح از حضرت نبیاکرم (ص) موجود است و مؤلفان صحاح که معاصران آن زمان بودهاند یاپیش از آن
زمان میزیستهاند، این سخنان را روایت کردهاند.بخاری و مسلمو احمد بن حنبل … از آن جملهاند. اینک میگوئیم اگر چه همه
در نفوس مسلمانان داشت و ایمانآنان به «( انتظار مهدی (ع » این نصوص و تبلیغات بطور کلی اثری بزرگو عمیق در رسوخ فکر
این معنی، با عمق ایمان فرد و وسعت تفکر و اعتقاد مذهبی او در اسلاممتناسب بود، اما آن نصوص، بیش ازین نبود که از یک
طرف به امام کمککند تا مردم را به ایمان بر غیبت قانع سازد و از طرف دیگر برای مردم ثابتکند که غیبت در مورد فرزندش
مهدی (ع) صورت میگیرد. دشوارترین کاری که امام عسکری (ع) بعنوان پدر مهدی (ع) متحمل آنبود و مسئولیت آنرا بر عهده
داشت، این بود که مردم را قانع سازد که زمانغیبت فرا رسیده است و تنفیذ آن امر در شخص فرزندش امام مهدی (ع)
صورتگرفته است.این معنی بالنسبۀ به فردی عادی، امری دشوار بود، چه، امکانداشت آن فرد، ناگهان ایمانش متزلزل گردد.
درباره غیبت، در منطق ایمان فرد عادی به شکل مؤجل تفاوت زیادیوجود دارد.فرد نمیتواند اثر آن را در زندگانی و بین ایمان به
غیبت و اعتقادبه تنفیذ آن در زمان معاصر، حس کند.بررسی و ملاحظه آن معنی در فرضیهتوضیحی زیر وجود دارد. اگر شخصی
که در صدق گفتارش تردید نداریم به ما خبر دهد که به زودیرستاخیز بر پا میشود، یا به زودی اجل ما فرا میرسد، چنین خبری
به ایمان مابه او صدمه میزند و در آن خدشه وارد میکند.زیرا ایمان به قبول وقوعچنین امری به نیروی مضاعف ایمان و اراده نیاز
دارد و باید همه قدرت ایمانی و روحی خود را بسیج کنیم تا بدینوسیله به این امر غیبی مؤمن شویم.این حقیقتروانی و مشکلات
صفحه ۱۰۷ از ۳۰۲
آن، امام را به این راه کشانید که همه کوشش خود را بذلفرماید تا صدمه کمتری به افکار مردم وارد شود و اذهان مردم را بدون
رد و انکار، برای استقبال از آن آماده سازد و یاران و پایگاههای خود را به ملزم بودنبه آن دعوت کند.بخصوص نسلی آگاه
بپروراند که هسته اصلی برای تربیتنسلهائی که با فعالیتخود تاریخ دو غیبت صغری و کبری را پایه گذاری کردند، تشکیل دهند.
باید آن شرایط و اوضاع دشواری را که امام و اصحابش از طرف دولتتحمل کردند و ضرورت عمل و تبلیغ اندیشه انقلابی مهدی
(ع) را که در منطقحکام برای هستی شان و بیرون رفتن از محیط قدرتشان و تمرد و مخالفت بادولتشان امری خطرناک بود، بر این
بیفزائیم. از اینجا با کمال وضوح، دقت برنامه ریزی را که بر عهده امام (ع) نهاده شده بود و دشواری موضع او را که دعوت و تبلیغ
برای فرزندش مهدی (ع) بود، احساس میکنیم. امام (ع) راه غیبت فرزندش مهدی (ع) را هموار میسازد فعالیت امام عسکری (ع)
و برنامه ریزی او در تحقق بخشیدن هدف مزبوربه دو کار مقدماتی نیاز داشت: ۱-مخفی کردن مهدی (ع) از چشم مردم و نشان
دادن وی (ع) فقط بهبعضی از خواص. ۲-آنکه به هر ترتیب، فکر غیبت را در اذهان و افکار رسوخ دهد و بهمردم بفهماند که این
مسئولیت اسلامی را باید تحمل کنند و مردم را به این اندیشهو متفرعات آن عادت دهند. درین باب مشاهده میکنیم که اعلامیهها و
بیانیههای امام عسکری (ع) در واقع بدنبال همان احادیث و نصوصی بود که از ناحیه پیامبر اکرم و ائمهپس از ایشان متوالیا درین
معنی صادر شده بود. بیانیههای امام عسکری سه شکل داشت: الف-اعلامیهها یا بیانیههای کلی و عمومی درباره صفات مهدی (ع)
پس از ظهور و قیامش در دولت جهانی که تشکیل میدهد.چنانکه در پاسخ بهپرسش یکی از یاران خود راجع به قیام مهدی (ع)
« وقتی قیام کند، در میان مردم با علم خود داوری خواهد کرد مانند داوری داود که از بینه ودلیل پرسشی نمیکرد » : چنین فرمود
۱۲ ). ب-توجیه نقد سیاسی در مورد اوضاع موجود، و مقرون کردن آنبه اندیشه وجود مهدی (ع) و ضرورت ایجاد دگرگونیها از )
وقتی قائم خروج کند به ویران کردن منابر و جایگاههای خصوصیدر مساجد فرمان خواهد داد.این » : سوی او.و ازینقبیل است
ج-اعلامیههای . «( جایگاهها به منظور امنیت و محافظتخلیفهاز تعدی، و برای افزودن هیبت او در دل دیگران بنا شده است ( ۱۳
کلی برای پایگاهها و اصحابش که در آن، ابعاد اندیشهغیبت برای آنان و ضرورت آمادگی و عمل به آن از ناحیه روانی و
اجتماعیتوضیح داده شده بود، تا غیبت امام (ع) و جدائی او را از آنان بپذیرند. از جمله، امام (ع) به این بابویه نامهای نوشت و در
بر تو بادبردباری و انتظار گشایش.پیمبر فرمود: برتر عمل امت من انتظار کشیدنگشایش است و شیعه ما پیوسته در اندوه » : آن فرمود
است تا فرزندم ظهور کند. پیامبر اکرم مژده داده است که او زمین را از قسط و عدل پر میسازد، آن سانکه از جور و ستم آکنده
شده است.ای شیخ من، شکیبا باش.ای ابو الحسنعلی، همه شیعیان مرا به شکیبائی فرمان ده که زمین از آن خدا است و آن را بهر
۳-امام عسگری (ع) موضعی دیگر .( کس از بندگانش که بخواهد به ارث وا میگذارد و پایان فرخنده، مر پرهیزکاران راست ( ۱۴
نیز برگزید که وقتی فرزندش از چشممردم دور شود، وضع را برای قبول غیبت آماده کرده باشد.در آنوقت فقطبه خواص اصحاب
نمودار میگردید و وظیفه تبلیغ تعلیمات و فرمانهای خودرا بواسطه چند تن از خاصان خود اجرا میکرد و این امر را با مکاتبه و
توقیععمل میفرمود و به این ترتیب، برای آنچه که فرزندش، مهدی (ع) در غیبتصغرای خود بایستی، عمل میکرد، ایجاد آمادگی
مینمود حال آنکه بایستیاز مردم پنهان میماند و بوسیله تعلیمات خود با آنان رابطه برقرار میکرد. اگر این مساله بدون مقدمه و
آمادگی قبلی برقرار میماند، برای مردمامری شگفت آور و حیرت بخش و غافلگیر کننده بود.از اینجا بود کهامام عسکری (ع) این
اسلوب را عمل کرد و آن، برنامهای ویژه برای آمادهکردن ذهنیات امت و آگاه شدنشان بود تا آن روش را بپذیرند و بدون حیرتو
شگفتی نمودن و همراه داشتن عواقب ناخوشایند و نا محمود، آن را حفظ کنند. این روش، بگونهای بسیط و ساده در دوره امام
هادی (ع) آغاز شد کهاو (ع) بواسطه جور و ظلم حکام، از انظار پنهان شد و از راه توقعیات ونامهها برای پیروان خود پیام میفرستاد
.( و با آنان تماس میگرفت تا شیعیان، به تدریج به این معنی عادت کنند و این روش با فهم و درک مردم بیشتر سازشداشت ( ۱۵
دوستان و طرفداران او عادت کردند که بوسیله مکاتبه و مراسله با او تماسگیرند و از او (ع) پرسش کنند ( ۱۶ ). همچنین نظام و
صفحه ۱۰۸ از ۳۰۲
روش وکالتی و وساطتی که امام عسکری (ع) باپایگاههای مردمی خود برگزید، روشی دیگر از روشهایی بود که برای آن، مساله
عثمان بن سعید » غیبت آماده شده بود. شیعیان وقتی اموالی را از حقوق شرعی که بر آنان واجب بود، برایامام (ع) میبردند ابتدا به
وارد میشدند و اوبرای سرپوش گذاشتن بر فعالیتهای امام (ع) و برای مصلحت او، تجارتروغن میکرد.پولهائی را « عمری السمان
که تحویل میگرفت در خیکهای روغن میگذاشتو دور از چشم حکام، برای امام (ع) میفرستاد.زیرا اگر بر قضیه واقفمیشدند
پنهان شدن و بوسیله نواب، مطالب خود را ابلاغ کردن در » همه آنرا مصادره میکردند ( ۱۷ ). در بحث آینده خواهیم دید که نظام
غیبت صغرای امام (ع) معمول بود و اجرامیشد زان پس که مردم به مسلک امامین عسکریین علیهما السلام به آن خوگرشدند،
خاصه در زمان امام حسن عسکری (ع) به آن خو گرفتند، روشی بودکه در غیبت صغرای امام معمول گردید و انشاء الله در مبحث
آینده آنرا توضیحخواهیم داد.
برگرفته از کتاب دانستنی های امام حسن عسکری علیه السلام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *